Пластичен отпад го загадува Вардар, институциите се префрлаат со одговорности

Масивни количества пластичен отпад се појавија во течението на реката Вардар во тетовскиот регион, создавајќи еколошка криза што предизвика широко распространети реакции. Видеата од загадената река брзо се проширија низ социјалните мрежи, при што граѓаните изразија гнев и бараа одговорност за состојбата.

Жителите на општина Јегуновце изјавија дека не се сеќаваат на толку голем екоцид во минатото. Според нивните тврдења, отпадот е резултат на диви депонии покрај реката кои завршија во водениот тек по зголемувањето на водостојот.

Институционално префрлање на одговорноста

Министерството за животна средина и просторно планирање во официјално соопштение ја насочи вината кон локалните самоуправи и нивните комунални услуги. Според министерството, незадоволителното ниво на комунални услуги, особено во руралните средини, е клучен фактор за создавање на диви депонии.

„Во овие подрачја е евидентно присуство на помали или поголеми диви депонии на јавни површини, за чија санација и контрола се надлежни единиците на локалната самоуправа и општинските инспекциски служби“, изјавија од министерството.

Проблеми со инспекцискиот надзор

Владината институција наведе дека заедно со Државниот инспекторат за животна средина континуирано укажувале на потребата од постојано следење на управувањето со отпадот. Сепак, тие признаа дека општинските инспектори немаат доволен капацитет за ефективна контрола и санкционирање на загадувачите.

Како решение за овој проблем, министерството најави дека се подготвуваат измени на Законот за инспекциски надзор во животната средина. Овие измени имаат за цел да воспостават единствен систем на инспекциски надзор за поефикасна контрола.

Хронични еколошки проблеми на Вардар

Еколошките активисти истакнаа дека загадувањето на Вардар не е изолиран инцидент, туку симптом на подлабоки системски проблеми. Реката со години се соочува со сериозни еколошки закани, вклучувајќи диви депонии, недовршена инфраструктура за третман на отпадни води и непочитување на еколошките стандарди.

Во текот на изминатите недели, Вардар веќе доживеа неколку еколошки инциденти. Во Гостивар реката привремено пресуши, што резултираше со помор на риби, додека минатата недела водите на Вардар побелеа, што укажува на дополнителни загадувања.

Мештаните и еко-активистите ги посочија хидроцентралите и индустриските постројки како потенцијални извори на загадување, наведувајќи дека тие често не ги почитуваат стандардите за биолошкиот минимум на вода во реката.

Недостаток на инфраструктура

Еден од клучните проблеми што го влошуваат состојбата е недостатокот на соодветна инфраструктура. Филтер-станицата за отпадни води во Скопје, која се планира уште пред две децении, сè уште не е завршена.

Ова значи дека неочистени фекалии и други отпадни води од градската канализациона мрежа продолжуваат да завршуваат директно во реката. Акциите за расчистување на речното корито од страна на властите се ретки и недоволни.

Министерството за животна средина апелираше до сите чинители, вклучувајќи ги општините, комуналните претпријатија и граѓаните, за заедничка одговорност и делување во насока на зачувување на чистотата на реките и водните текови.